196 номноос дэлхийг уншсан бүсгүй
Би уг нь өөрийгөө их даяаршсан хүн гэж боддог байсан. Харин миний номын тавиур хавьгүй өөр түүхийг өгүүлсэн билээ. Хэдэн Итали зохиолууд болон хачин Авсртали мөн зүүн Африкын номнуудыг эс тооцвол миний уран зохиолын цуглуулга Британи болон Америк номоор дүүрэн. Харамсалтай нь би юм орчуулах гэдгийг амьдралдаа оролдож ч үзээгүй. Тиймээс миний унших зүйл хэдэн Англи зохиолчдын номоор хязгаарлагдана гэсэн үг.
2012 оны эхээс өөрийгөө сорихын тулд орон бүрийн номыг уншиж эхэлсэн юм. Үнэн хэрэгтээ яг ч бүх орны хэл биш л дээ Нэгдсэн вант улстай ойр байдаг 195 орон болон хуучин Нэгдсэн вант улсын хэсэг байсан Тайван хэл гээд л болоо. Ингэснээр би өөртөө юу дутагдаж байгааг мэдэхийг хүссэн юм. Эхэндээ би асар уудам орон зайд яахаа мэдэхгүй байсан хэдий ч 200 гаруй улс орны хэлтэй номыг зүгээр л дэргэдэх номын дэлгүүрээс олж чадахгүйгээ мэдсэн. Ийнхүү би гадаад хүмүүсээс тусламж хүсэхээр шийдсэн юм. Яаж вэ? гэхээр би “Дэлхийг унших жил” нэртэй блог нээж Англиар уншиж болохуйц сэдэвүүдээ таамаглан тавьсан юм.
Харин үр дүн нь итгэмээргүй гайхалтай байсан. Ертөнц дээрх хүмүүст энэ санаа таалагдаж туслахыг санал болгож билээ. Бүр зарим нь эх орноосоо надруу ном илгээсэн гээч. Харин бусад нь миний өмнөөс хэдэн цагийн судалгаа хийсэн. Нэмж хэлэхэд, Turkmen-н Ak Welsapar, Panam-ын Juan David Morgan зэрэг зохиолч нар надад өөрсдийн номнуудын хэвлэгдээгүй орчуулсан хэлбэрийг өгсөн нь Англиас өөр хэлээр уншиж чадахгүй Британы иргэдийн 62 хувиас ялгарах боломж олгосон юм. Миний ард хичнээн гайхалтай номын хорхойтонгууд байсан ч номыг хайна гэдэг тийм ч амар байгаагүй. Эхэн үедээ уран зохиолын номнуудын 4,5 хувийнх нь үйл явдлыг Англи хэл дээр буулгах хүртлээ ээдрээтэй санагдаж байлаа.
Жижиг улсууд
Францаар эсвэл Португал хэлээр ярьдаг Африкын орнуудын хувьд хааяаа ийм асуудал тохиолддог. Мөн газар нутаг жижигтэй Comoros, Madagascar, Guinea, Bissau зэрэг орнууд нь хэвлэмэл бус уран зохиолоор дагнах хэрэгтэй болдог. Тиймээс би Sao Tome эсвэл Principe мэтийн арлийн улсуудад очиход ямартай ч Европт байдаг шиг сайн дурын хүмүүс эсвэл зүгээр л намайг унших зүйлтэй байлгахын тулд тэндхийн зохиолуудыг орчуулаад сууж байх хүн төдийлөн олдохгүй.
Мөн дээр нь үлгэр домог түүхүүдийг маш ховор бичиж тэмдэглэдэг газрууд ч бий. Харин тиймэрхүү газарт бол чи ном хайхаас илүүтэй нутгын ахлагчаас зөвшөөрөл аван тэндхийн үлгэрчдээр түүх яриулсан дээр. Нигерт ч мөн адил бөгөөд тэндхийн хүмүүс буйлаараа хөгжимдөх тусгай техниктэй бөгөөд түүнийгээ хүүхдүүддээ долоон наснаас нь эхлэн зааж өгдөг гэнэ. Тэдний бичгийн үйл ажиллагаанууд нь их ховор мөн их зайтай болно. Тэдний өв түүхийг уншихаасаа илүү сонсож судалсан дээр байдаг.
Хэрвээ энэ бүхэн хангалтгүй байсан гэвэл хүн бүр надруу зангидсан хөмсөг шиднэ. 2011 оны 6 сарын 9-нд Зүүн Суданд болсон шинэчлэл хэдэн арван жил Иргэний дайны хөлд нухлагдан амьдарсан иргэдэд уг үйл явдал сайхан байсан нь ойлгомжтой учир нь энэ үнэ цэнээр олдсон. Гэсэн хэдий ч энэ бүхэн эхэлсэн цагаасаа л эхлэн эмнэлэг, сургууль, дэд бүтэц гэх зэрэг зүйлс байнга буурай байж ирсэн мөн ном гаргаж байхыг нь үзсэнгүй. Харин тэд намайг зохиолч Julia Duany-тай уулзуулж тэр намайг энэ газарт үлдээгээгүй бол би бяцхан түүхийн төлөө ч гэсэн Жуба орох онгоцонд суучих байсан биз.
Иймэрхүү үндэстнүүдээс иймэрхүү түүхийг олж блог дээрээ ажиллах нь ном уншихтай бараг адил. Нөхцөлт ажилуудаа урагш явуулахад ч төвөгтэй байсан, би олон ч хоног минут тутамд ном унших ёстойгоо санаж, биелүүлэхийн тулд шөнө суусан шүү.
Тархиндаа зай гаргах
Гэхдээ оролдлогууд минь үнэ цэнэтэй байсан. Би энэ хорвоогийн уран зохиолын газар нутагт орсноор янз бүрийн гайхалтай зүйлс тохиолдож эхэлсэн. Би зохиогчдын оюуны ертөнцөд өөрийн гэсэн амьдрах газартай болж байгаагаа мэдэрсэн. Мөн Бутангын зохиолч Kunzang Сhoden-гийн компанид зүгээр нэг гайхалтай сүм хийдүүдийг үзэх гэж очоогүй харин жинхэнэ сүсэгтний дүрээр очихыг зорьсон юм. Galsan tschinag-н бодолд хөтлөгдөн бодит ертөнцөөс тасарч нэг мэдэхнээ тэртээ Монгол Алтайн нуруунд хөхчин хүүхдийн дүрд хувирчихсан явж байв. Мөн шашны Мянгар хэмээх зан үйлтэй танилцсан.
Миний анзаарсан бас нэгэн зүйл бол сайн зохиолчын гараар бичигдсэн номууд хүнийг аялаж яваа хүмүүсээс ч илүүг үзүүлж чадна гэдэг. Тэр чамайг өөр алс хол байгаа нэгэнтай учруулж мөн өөрсдийнхөө нүдээр ертөнцийг үзүүлдэг. Энэ бол мянган сонин уншсанаас ч илүү санагдсан. Харин хариуд нь ном миний боддог бодлыг өөрчилсөн юм. Үүнээс л би ном гэдэг бол өөрөө дэлхийг хэрсэн сүлжээ гэдэгийг ухаарсан.
Мэдлэгийн санд минь нэг нэгээрээ нэмэгдэх улсуудын нэр шинэ сондон бүхэн тархинд минь дасгал болж, намайг инээд, хайр, уур хилэн, итгэл найдвар, айдас хүйдэстэй зэрэг төрөл бүрийн газраар дагуулж явдаг. Түүнчлан эднээс хамгийн сайхан зүйл гэвэл зохиол амьдралыг жинхэнэ болгодог юм.
Орчуулсан:Ж.Хулан
2012 оны эхээс өөрийгөө сорихын тулд орон бүрийн номыг уншиж эхэлсэн юм. Үнэн хэрэгтээ яг ч бүх орны хэл биш л дээ Нэгдсэн вант улстай ойр байдаг 195 орон болон хуучин Нэгдсэн вант улсын хэсэг байсан Тайван хэл гээд л болоо. Ингэснээр би өөртөө юу дутагдаж байгааг мэдэхийг хүссэн юм. Эхэндээ би асар уудам орон зайд яахаа мэдэхгүй байсан хэдий ч 200 гаруй улс орны хэлтэй номыг зүгээр л дэргэдэх номын дэлгүүрээс олж чадахгүйгээ мэдсэн. Ийнхүү би гадаад хүмүүсээс тусламж хүсэхээр шийдсэн юм. Яаж вэ? гэхээр би “Дэлхийг унших жил” нэртэй блог нээж Англиар уншиж болохуйц сэдэвүүдээ таамаглан тавьсан юм.
Харин үр дүн нь итгэмээргүй гайхалтай байсан. Ертөнц дээрх хүмүүст энэ санаа таалагдаж туслахыг санал болгож билээ. Бүр зарим нь эх орноосоо надруу ном илгээсэн гээч. Харин бусад нь миний өмнөөс хэдэн цагийн судалгаа хийсэн. Нэмж хэлэхэд, Turkmen-н Ak Welsapar, Panam-ын Juan David Morgan зэрэг зохиолч нар надад өөрсдийн номнуудын хэвлэгдээгүй орчуулсан хэлбэрийг өгсөн нь Англиас өөр хэлээр уншиж чадахгүй Британы иргэдийн 62 хувиас ялгарах боломж олгосон юм. Миний ард хичнээн гайхалтай номын хорхойтонгууд байсан ч номыг хайна гэдэг тийм ч амар байгаагүй. Эхэн үедээ уран зохиолын номнуудын 4,5 хувийнх нь үйл явдлыг Англи хэл дээр буулгах хүртлээ ээдрээтэй санагдаж байлаа.
Жижиг улсууд
Францаар эсвэл Португал хэлээр ярьдаг Африкын орнуудын хувьд хааяаа ийм асуудал тохиолддог. Мөн газар нутаг жижигтэй Comoros, Madagascar, Guinea, Bissau зэрэг орнууд нь хэвлэмэл бус уран зохиолоор дагнах хэрэгтэй болдог. Тиймээс би Sao Tome эсвэл Principe мэтийн арлийн улсуудад очиход ямартай ч Европт байдаг шиг сайн дурын хүмүүс эсвэл зүгээр л намайг унших зүйлтэй байлгахын тулд тэндхийн зохиолуудыг орчуулаад сууж байх хүн төдийлөн олдохгүй.
Мөн дээр нь үлгэр домог түүхүүдийг маш ховор бичиж тэмдэглэдэг газрууд ч бий. Харин тиймэрхүү газарт бол чи ном хайхаас илүүтэй нутгын ахлагчаас зөвшөөрөл аван тэндхийн үлгэрчдээр түүх яриулсан дээр. Нигерт ч мөн адил бөгөөд тэндхийн хүмүүс буйлаараа хөгжимдөх тусгай техниктэй бөгөөд түүнийгээ хүүхдүүддээ долоон наснаас нь эхлэн зааж өгдөг гэнэ. Тэдний бичгийн үйл ажиллагаанууд нь их ховор мөн их зайтай болно. Тэдний өв түүхийг уншихаасаа илүү сонсож судалсан дээр байдаг.
Хэрвээ энэ бүхэн хангалтгүй байсан гэвэл хүн бүр надруу зангидсан хөмсөг шиднэ. 2011 оны 6 сарын 9-нд Зүүн Суданд болсон шинэчлэл хэдэн арван жил Иргэний дайны хөлд нухлагдан амьдарсан иргэдэд уг үйл явдал сайхан байсан нь ойлгомжтой учир нь энэ үнэ цэнээр олдсон. Гэсэн хэдий ч энэ бүхэн эхэлсэн цагаасаа л эхлэн эмнэлэг, сургууль, дэд бүтэц гэх зэрэг зүйлс байнга буурай байж ирсэн мөн ном гаргаж байхыг нь үзсэнгүй. Харин тэд намайг зохиолч Julia Duany-тай уулзуулж тэр намайг энэ газарт үлдээгээгүй бол би бяцхан түүхийн төлөө ч гэсэн Жуба орох онгоцонд суучих байсан биз.
Иймэрхүү үндэстнүүдээс иймэрхүү түүхийг олж блог дээрээ ажиллах нь ном уншихтай бараг адил. Нөхцөлт ажилуудаа урагш явуулахад ч төвөгтэй байсан, би олон ч хоног минут тутамд ном унших ёстойгоо санаж, биелүүлэхийн тулд шөнө суусан шүү.
Тархиндаа зай гаргах
Гэхдээ оролдлогууд минь үнэ цэнэтэй байсан. Би энэ хорвоогийн уран зохиолын газар нутагт орсноор янз бүрийн гайхалтай зүйлс тохиолдож эхэлсэн. Би зохиогчдын оюуны ертөнцөд өөрийн гэсэн амьдрах газартай болж байгаагаа мэдэрсэн. Мөн Бутангын зохиолч Kunzang Сhoden-гийн компанид зүгээр нэг гайхалтай сүм хийдүүдийг үзэх гэж очоогүй харин жинхэнэ сүсэгтний дүрээр очихыг зорьсон юм. Galsan tschinag-н бодолд хөтлөгдөн бодит ертөнцөөс тасарч нэг мэдэхнээ тэртээ Монгол Алтайн нуруунд хөхчин хүүхдийн дүрд хувирчихсан явж байв. Мөн шашны Мянгар хэмээх зан үйлтэй танилцсан.
Миний анзаарсан бас нэгэн зүйл бол сайн зохиолчын гараар бичигдсэн номууд хүнийг аялаж яваа хүмүүсээс ч илүүг үзүүлж чадна гэдэг. Тэр чамайг өөр алс хол байгаа нэгэнтай учруулж мөн өөрсдийнхөө нүдээр ертөнцийг үзүүлдэг. Энэ бол мянган сонин уншсанаас ч илүү санагдсан. Харин хариуд нь ном миний боддог бодлыг өөрчилсөн юм. Үүнээс л би ном гэдэг бол өөрөө дэлхийг хэрсэн сүлжээ гэдэгийг ухаарсан.
Мэдлэгийн санд минь нэг нэгээрээ нэмэгдэх улсуудын нэр шинэ сондон бүхэн тархинд минь дасгал болж, намайг инээд, хайр, уур хилэн, итгэл найдвар, айдас хүйдэстэй зэрэг төрөл бүрийн газраар дагуулж явдаг. Түүнчлан эднээс хамгийн сайхан зүйл гэвэл зохиол амьдралыг жинхэнэ болгодог юм.
Орчуулсан:Ж.Хулан
Сэтгэгдэл:
Таны IP: (216.73.217.103)
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд emegteichuud.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.
